Malina właściwa (Rubus idaeus)​

Rodzina różowate – Rosaceae.

Opis maliny i występowanie
Krzew wyrastający do 2 m wysokości, o pędach prostych lub łukowato wygiętych, pokrytych cienkimi, brunat-noczerwonymi kolcami. Młode pędy są płonne, dopiero w drugim roku kwitną, owocują i częściowo drewnieją, później zamierają. Dzięki odrostom korzeniowym malina wydaje kolejne nowe pędy, tworząc gęste, zwarte zarośla. Liście ogonkowe złożone z 3–5 lub 7 listków, z wierzchu prawie nagie, od spodu filcowato-owłosione, biało-szaro-zielone. Listek środkowy, długoogonkowy, listki boczne siedzące. Listki zaostrzone,
o brzegu ostropiłkowanym. Kwiaty małe, białe, zebrane w grona lub baldachogrona. Malina kwitnie w maju i czerwcu. Owoce dojrzewają od końca czerwca, w lipcu i sierpniu. Owoc zbiorowy składa się z drobnych, soczystych pestkowców. Owoce maliny są czerwone, pięknie pachną i są bardzo smaczne.
Malina występuje w klimacie chłodnym lub umiarkowanym na półkuli północnej W Polsce występuje pospolicie na terenie całego kraju w lasach, na polanach, wyrębach, w zaroślach, na zboczach i w górach. Zaliczana jest do najstarszych roślin zbieranych przez człowieka, obecnie jest uprawiana w wielu odmianach, różniących się wielkością owoców, ich barwą oraz smakiem i zapachem. Wymaga gleby żyznej, w dobrej strukturze, przepuszczalnej, średnio wilgotnej, o odczynie obojętnym.

Surowiec i jego pozyskiwanie
Surowcem zielarskim jest owoc maliny, świeży i suszony (Rubi idaei fructus recens, siccatus) oraz liść maliny (Rubi idaei folium). Owoce zbiera się świeżo dojrzałe i zdrowe w czasie suchej pogody do płaskich łubianek i szybko przenosi do suszenia lub wykorzystuje świeże. Owoce przejrzałe lub wilgotne łatwo gniotą się w czasie transportu, puszczają sok, łatwo się psują, a w czasie suszenia zlepiają i brunatnieją. Przetrzymywane za długo przed suszeniem mogą pleśnieć. Suszy się je w suszarni ogrzewanej, początkowo w temp. ok. 30°C, a dosusza w temp. do 50°C. Zebrane w odpowiednim czasie i prawidłowo wysuszone owoce powinny zachować naturalną barwę i przyjemny zapach. Nie powinny być zlepione w grudki ani być przypalone.
Liście maliny zbiera się wiosną i latem, zarówno ze stanu naturalnego, jak i z plantacji produkcyjnych. Na surowiec zielarski przeznacza się listki zdrowe, bez plam, młode, ale już dobrze wyrośnięte. Po zerwaniu liście układa się luźno w płaskich koszach i przenosi do suszenia. Liście maliny dobrze wysychają w suszarni powietrznej, naturalnej, w miejscach zacienionych i przewiewnych.

Podstawowe substancje czynne
Owoce mają doskonałe właściwości smakowe, dietetyczne i spożywcze. Zawierają kwasy organiczne, m.in. cytrynowy, jabłkowy, salicylowy, pektyny, antocyjany, cukry, związki śluzowe, lotne związki zapachowe, wśród nich alfa- i beta-jonon oraz keton malinowy, w ilości 3-krotnie wyższej w malinach dziko rosnących niż w malinach uprawianych. W owocach znajduje się bogactwo witamin C, E, B1, B2, B6, związki mineralne potasu, magnezu, wapnia i żelaza. Liście maliny zawierają garbniki, flawonoidy, kwasy organiczne, związki żywicowe i sole mineralne, m.in. żelaza, miedzi i wapnia.

Działanie, zastosowanie i właściwości maliny
Owoce maliny ludzie spożywali od najdawniejszych czasów. Roślina znana i uprawiana od kilku tysięcy lat. Pisali o niej Dioskurides i właśnie od opisu przez niego podanego pochodzi nazwa gatunkowa maliny idaeus – od góry Ida w Azji Mniejszej, gdzie rosły najlepsze maliny. Używano je nie tylko jako pożywienie, ale jako lek.
Ze świeżych owoców uzyskuje się syrop malinowy (Sirupus Rubi idaei), który jest używany do poprawiania smaku leków, szczególnie dla dzieci oraz jest dodawany do syropów zalecanych w przeziębieniach. Owoce suszone są składnikami mieszanek ziołowych o działaniu napotnym i przeciwgorączkowym. Napary z owoców suszonych są uznawane za leki napotne stosowane w przeziębieniach przebiegających z podwyższoną temperaturą ciała, w grypie, anginie, zapaleniu oskrzeli, zaleca się je zwłaszcza dzieciom i osobom starszym. Liście maliny łączy się często z innymi ziołami o podobnym działaniu, wchodzą w skład mieszanek moczopędnych i żółciopędnych.

Przetwory
Napar z owoców maliny
2 łyżki suszonych owoców maliny zalać szklanką wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem 15 minut. Przecedzić. Pić 2–3 razy dziennie po 1 szklance. Do naparu dla dzieci można dodać łyżkę miodu lub syropu malinowego i podawać kilka razy dziennie po 2–3 łyżeczki.

Napar z liści maliny
1 łyżkę liści zalać ½ szklanką wrzącej wody i odstawić na 15 minut pod przykryciem. Przecedzić. Pić po ½ szklanki 2–3 razy dziennie w nieżycie żołądka i jelit, a także jako łagodny lek przeciwbiegunkowy. Zewnętrznie można stosować do płukania w stanach zapalnych gardła i jamy ustnej.

Syrop malinowy z naparem z kwiatu lipy jest środkiem przeciwgorączkowym.

Owoce maliny występują w mieszance Ziolove Odporność.

Artykuł pochodzi z książki “Prawie wszystko ziołach i ziołolecznictwie”, Mateusz Emanuel Senderski, 2017.

Add to cart