soja uprawna

Soja owłosiona (Glycine hispidia)

Syn.: soja uprawna, soja zwyczajna. Rodzina bobowate – Fabaceae, dawniej nazywana motylkowate (Papilionaceae).

Opis rośliny i występowanie
Roślina jednoroczna o łodydze wzniesionej, rozgałęzionej, gęsto ulistnionej, wysokości 100–150 cm. Liście duże, długoogonkowe, 3-listkowe, przypominają liście fasoli. Kwiaty drobne, białe, żółtawe lub fioletowe, usytuowane w pęczkach w kątach liści. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Owocem jest żółtobrązowy strąk zawierający 1–4 nasiona.
Soja pochodzi ze wschodniej Azji. Uprawiana jest w wielu krajach świata.

Uprawa i pozyskiwanie surowca
Surowcem zielarskim są nasiona soi (Sojae semen). W lecznictwie stosowany jest też olej sojowy (Sojae oleum) otrzymywany z nasion po ich rozdrobnieniu przez wytłaczanie lub ekstrakcję heksanem na ciepło. Po wymrożeniu z oleju usuwa się wolne nasycone kwasy tłuszczowe. Soja wymaga żyznej gleby, starannie nawożonej i ciepła, głównie w czasie kiełkowania. Rozmnażana jest z nasion wysiewanych wprost do gruntu.
Soja jest uprawiana w Azji od kilku tysięcy lat. W Polsce jest uprawiana na małą skalę jako roślina oleista i pastewna.

Podstawowe substancje czynne
Nasiona soi zawierają ok. 40% wysokiej jakości białka, do 18% oleju, ok. 30% węglowodanów, lecytynę, saponiny, flawonoidy, błonnik, witaminy A, B1, B2, PP, E, sole mineralne, cholinę, sitosterole, stigmasterol, flawonoidy, m.in. genisteinę.
Olej sojowy zawiera 80% nienasyconych kwasów tłuszczowych, jak linolowy, linolenowy, także glicerydy kwasu olejowego oraz kwas palmitynowy i stearynowy. Ponadto fosfolipidy, witaminy A i E, sterole, enzymy.

Działanie i zastosowanie
Nasiona soi stosowane są jako środki obniżające poziom cholesterolu i lipidów we krwi, a także są używane do przygotowywania preparatów odżywczych dla niemowląt, dzieci i diabetyków. Z nasion soi otrzymuje się takie produkty, jak mączka, sos sojowy, mleko sojowe i sery. Wytłoki z nasion służą jako pasza dla bydła. Soja w zachodniej Azji jest głównym źródłem białka dla najbiedniejszych ludzi. Olej sojowy, zawierający dużo niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, stosowany jest profilaktycznie i leczniczo w miażdżycy. Z oleju sojowego uzyskuje się lecytynę i stigmasterol (produkt wyjściowy do otrzymywania hormonów steroidowych – progesteronu i androsteronu). Z kolei lecytyna jest składnikiem preparatów stosowanych u osób starszych w zaburzeniach pamięci, w osłabionej koncentracji, nadmiernej pobudliwości (Buerlecithin, Leciton, Lecithin Nerven Tonicum).
Olej sojowy jako jadalny znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym m.in. do wyrobu margaryny i innych produktów żywnościowych. Jest też używany w kosmetyce do produkcji preparatów pielęgnacyjnych.

Soja uprawna występuje w mieszance Ziolove Menopauza.

Artykuł pochodzi z książki “Prawie wszystko ziołach i ziołolecznictwie”, Mateusz Emanuel Senderski, 2017.

Add to cart