, Owoc kopru włoskiego – właściwości lecznicze, zastosowanie | Ziolove.pl

Koper włoski (oeniculum officinale)​

Syn.: fenkuł włoski, koper lekarski, koperek, fenkel. Rodzina selerowate – Apiaceae, dawniej nazywana baldaszkowate (Umbelliferae).

Opis rośliny i występowanie
Roślina dwuletnia, czasem wieloletnia. W pierwszym roku wytwarza rozetę liściową oraz wrzecionowaty korzeń zapasowy. W drugim roku wegetacji wyrasta łodyga drobnożeberkowana, pokryta sinawym nalotem, w górze rozgałęziona, wysoka do 1,5 m. Liście 3–4-krotnie pierzaste, delikatne, o ogonku pochwiasto otaczającym ło-dygę, podobne do liści kopru ogrodowego. Rzymianie nazwali tę roślinę Foeniculum, co oznacza drobne siano (z powodu niedużych, pierzastych liści o nitkowatych odcinkach). Kwiaty drobne, żółtozielone, zebrane w liczne baldachy, osadzone na szczytach rozgałęzionych pędów. Kwitnie od lipca do września.
Owocem jest szarozielona, wydłużona rozłupka rozpadająca się na dwie niełupki. Cała roślina ma silny, charakterystyczny, przyjemny zapach.
Koper włoski pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego. W stanie naturalnym jest rośliną wieloletnią. Uprawiany jest w krajach Europy i Azji, także w Polsce dla celów leczniczych i spożywczych.

Uprawa i pozyskiwanie surowca
Surowcem zielarskim jest owoc kopru włoskiego (Foeniculi fructus). W lecznictwie wykorzystywany jest też olejek koprowy (Foeniculi oleum).
W naszym klimacie uprawia się koper włoski jako roślinę dwuletnią. Wymaga gleby żyznej, zasobnej w próchnicę, przepuszczalnej o odczynie zasadowym. Lubi stanowiska nasłonecznione, ciepłe, osłonięte od wiatru. Koper włoski rozmnaża się z nasion. Można również uzyskać materiał rozmnożeniowy in vitro z pojedynczych komórek somatycznych, ale uzyskane w ten sposób rośliny charakteryzują się dużą zmiennością morfologiczną i fizjologiczną. Materiał siewny stanowią niełupki. Najlepszym przed-plonem są okopowe. Nasiona wysiewa się w kwietniu lub w maju wprost do gruntu w ilości 10 kg/ha w rozstawie do 50 cm na głębokość 1–1,5 cm. Można też wysiewać nasiona na rozsadnik w ilości 5 kg/ha w rozstawie 25–30 cm. W mroźne, bezśnieżne zimy koper może wymarzać, więc pozostawione na zimę w gruncie rośliny należy przykryć odpowiednim kompostem lub wykopać i przenieść do kopca. W roku następnym wczesną wiosną wyjmuje się sadzonki z kopców i wysadza do gruntu w rozstawie 50 × 40 cm. Owoce kopru włoskiego dojrzewają nierównomiernie, dlatego zbiera się je, gdy nasiona w pełni dojrzeją, aby uniknąć strat na skutek ich osypywania się.
Do zbioru przystępuje się, gdy większość owoców w baldachu głównym i pierwszego rzędu osiągnie pełną dojrzałość. Ścina się wówczas całe rośliny i pozostawia na polu do wyschnięcia. Po dosuszeniu młóci się koper włoski bezpośrednio na polu kombajnem lub przewozi delikatnie pod dach i młóci młockarnią. Z 1 ha plantacji można uzyskać 1–2 t owoców (nasion).

Podstawowe substancje czynne
Owoce kopru włoskiego zawierają 2–6% olejku eterycznego, flawonoidy, stigmasterol, olej tłusty, cukry, białko i sole mineralne.

Działanie i zastosowanie
Koper włoski jest jedną z najdłużej znanych roślin leczniczych. Ziele i owoce znane i stosowane były w starożytnym Egipcie, Rzymie i Azji. Stosowano je w dolegliwościach przewodu pokarmowego i w innych chorobach, ale także jako afrodyzjak.
Koper włoski zaliczany był do siedmiu roślin uważanych za święte. Również w średniowieczu był rośliną leczniczą powszechnie stosowaną, m.in. w medycynie brytyjskiej wchodził w skład leku stosowanego w leczeniu kamicy żółciowej i nerkowej. We współczesnym ziołolecznictwie jest, obok rumianku, podstawowym lekiem dla niemowląt. Owoce kopru włoskiego działają wykrztuśnie i pobudzają wydzielanie śluzu w górnej części dróg oddechowych, szczególnie w gardle, krtani i tchawicy, ułatwiają odkrztuszanie. Działają rozkurczająco, zmniejszając napięcie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Koper włoski wzmaga ruchy perystaltyczne (robaczkowe) jelit, przeciwdziała wzdęciom i kolkom jelitowym. Przywraca prawidłowy przebieg trawienia, szczególnie u dzieci i osób starszych.
Działa również wiatropędnie, przeciwzapalnie i mlekopędnie. Przetwory z owoców kopru włoskiego stosuje się jako lek wykrztuśny oraz w zaburzeniach trawiennych, jak bóle brzucha, wzdęcia, kolki, nieregularne wypróżnienia, zaparcia.
Napary z kopru włoskiego zaleca się karmiącym piersią matkom i dzieciom. Owoc kopru włoskiego łagodzi objawy stanów zapalnych oczu i jamy ustnej, wykazuje działanie przeciwbakteryjne i słabo przeciwskurczowe. Jest środkiem wiatropędnym, zalecanym zwłaszcza niemowlętom.
W medycynie chińskiej zalecany przy zatruciach pokarmowych, przepuklinach, bólach brzucha i niestrawności.

Przetwory
Napar z owoców kopru włoskiego

1 łyżkę owoców kopru zalać 2 szklankami wody wrzącej i zaparzać pod przykryciem 20 minut. Przecedzić. Pić po ½ szklanki 2–3 razy dziennie jako środek wykrztuśny i wiatropędny. Dla dzieci po 1 łyżce lub łyżeczce naparu w zależności od wieku dziecka co 3 godziny w bólach brzucha i zaparciach.
Matki karmiące mogą pić napar z owoców kopru włoskiego kilka razy dziennie, pierwszy raz na czczo, potem między posiłkami i przed snem. Po wypiciu naparu z kopru włoskiego następuje poprawa trawienia u matki, działa on też kojąco na system nerwowy, likwiduje bóle i kolki u niemowlęcia.

Syrop z owoców kopru włoskiego
do ½ łyżeczki rozdrobnionych owoców kopru dodać 1 łyżkę miodu i dokładnie rozetrzeć. Można podawać 2 razy dziennie po jedzeniu dzieciom w chorobach górnych dróg oddechowych i w zaburzeniach trawienia, a matkom karmiącym jako lek mlekopędny. Można także stosować przy bolesnym miesiączkowaniu.

Olejek koprowy otrzymywany przez destylację z parą wodną dojrzałych i rozdrobnionych owoców kopru włoskiego działa rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i sekretolitycznie w obrębie dróg oddechowych, zwiększa objętość wydzieliny oskrzelowej i zmniejsza jej gęstość. Posiada też działanie przeciwdrobnoustrojowe i hamuje rozwój grzybów. W ziołolecznictwie stosowany jest w zaburzeniach trawienia, w stanach skurczowych żołądka i jelit, przy wzdęciach i jako lek wiatropędny oraz w nieżytach górnych dróg oddechowych, również u dzieci. Olejek koprowy stosowany zewnętrznie działa bakteriobójczo oraz przeciwpasożytniczo na świerzbowce i wszy. W przemyśle spożywczym olejek jest używany do aromatyzowania wyrobów cukierniczych i wódek. Jest wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym.

Owoc kopru włoskiego występuje w mieszankach Ziolove Menopauza i Ziolove Cholesterol.

Artykuł pochodzi z książki “Prawie wszystko ziołach i ziołolecznictwie”, Mateusz Emanuel Senderski, 2017.

Add to cart