, Owoce kminku – właściwości lecznicze, zastosowanie | Ziolove.pl

Kminek zwyczajny (Carum carvi)

Syn.: kminek lekarski, karolek. Rodzina selerowate – Apiaceae, dawniej nazywana baldaszkowate (Umbelliferae).

Opis rośliny i występowanie
Roślina dwuletnia. W pierwszym roku wegetacji tworzy przyziemną rozetę liści oraz wytwarza gruby korzeń palowy. W drugim wydaje łodygę kwiatostanową, w górnej części rozgałęzioną, wysokości do 1 m, nagą, kanciastą, wewnątrz pustą. Liście ma podwójnie lub potrójnie pierzaste, o długich ogonkach, pochwiasto rozszerzonych. Na szczytach rozgałęzień łodygi tworzą się kwiatostany – złożone baldachy. Kwiaty małe, białe lub różowe, pięciopłatkowe. Kminek kwitnie w maju lub w czerwcu, a owoce dojrzewają w pierwszej połowie lipca. Roślina obcopylna, zapylana przez owady, chętnie oblatywana przez pszczoły. Owocem jest rozłupka, łatwo rozpadająca się na dwie niełupki. Nasiona stanowią podługowate, sierpowato wygięte niełupki, szarobrązowe, posiadające zdolność kiełkowania przez 2–3 lata.
Kminek występuje w Europie, Azji i północnej Afryce. Występuje w stanie dzikim dość pospolicie w całej Polsce. Rośnie na łąkach, pastwiskach, miedzach i przy drogach. Potrzeby zielarskie w całości zabezpiecza się z upraw.

Uprawa i pozyskiwanie surowca
Surowcem zielarskim jest owoc kminku (Carvi fructus) oraz olejek kminkowy (Carvi oleum), otrzymywany przez destylację z parą wodną dojrzałych owoców. Owoce kminku znaleziono w północnych Niemczech w wykopaliskach z okresu neolitu, co świadczy, że kminek był już wówczas znany jako roślina użytkowa. Przypuszcza się, że znany był już w starożytności, w Grecji i w Rzymie. W Polsce użytkowano kminek już za czasów Piastów.
Kminek należy do roślin o dużych wymaganiach glebowych i pokarmowych. Wymaga gleby żyznej, ciepłej, wilgotnej, w dobrej kulturze, zasobnej w wapń. Dobrym przedplonem dla kminku są okopowe lub motylkowe. Nasiona wysiewa się wprost do gruntu w siewie czystym lub częściej współrzędnie z innymi rośli-nami jednorocznymi, takimi jak kolendra, czarnuszka, mak i groch. Zapewnia to plon w pierwszym i w drugim roku uprawy. Nasiona wysiewa się pod koniec marca lub na początku kwietnia w rzędy co 40–50 cm na głębokość 1–1,5 cm, w ilości 8–10 kg/1ha w siewie czystym lub 7–8 kg w siewie współrzędnym, np. z kolendrą. Kminek i roślinę współrzędną sieje się w te same rzędy. Po 2 tygodniach ukazują się wschody kminku. W pierwszym roku wegetacji należy stworzyć roślinom dobre warunki wzrostu, aby wytworzyły odpowiednio silny system korzeniowy, który pozwoli uzyskać wysoki plon. Po zbiorze rośliny współrzędnej, np. kolendry, (w pierwszym roku) koniecznie należy spulchnić międzyrzędzia i zastosować nawozy mineralne. Nie wolno dopuścić do zachwaszczenia plantacji. Wskazane jest też przed zimą obredlenie roślin. W drugim roku kminek dojrzewa na przełomie czerwca i lipca. Do zbioru należy przystąpić wtedy, gdy owoce na górnych, dojrzewających najwcześniej baldachach zmieniają barwę z zielonej na brązową (lekko brunatnieją). Nie można opóźniać zbioru, ponieważ dojrzałe owoce łatwo się osypują. Najczęściej prowadzi się zbiór owoców kminku dwufazowo. Kosi się dojrzewające rośliny kosiarką lub snopowiązałką, a następnie po dosuszeniu na pokosach lub w snopkach młóci się kombajnem na polu bądź dowozi i młóci młocarnią. Z 1 ha uzyskuje się średnio 1,5–2,0 tony owoców kminku.

Podstawowe substancje czynne
Owoce kminku zawierają od 2 do 7% olejku eterycznego, którego głównymi składnikami są karwon, limonen, karweol i dihydrokarwon. Ponadto olej tłusty, flawonoidy, poliacetyleny, leukoantocyjany, związki białkowe, cukry, kwasy organiczne i kumaryny oraz witaminy A i D.

Działanie i zastosowanie
Olejek zawarty w owocach kminku działa rozkurczająco na mięśnie gładkie jelit, szczególnie jelita grubego, przewodów żółciowych. Wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, działa wiatropędnie, przeciwdziała wzdęciom. Działa też przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo.
W ziołolecznictwie kminek jest stosowany jako środek rozkurczający, pobudzający wydzielanie soków trawiennych, ograniczający nadmierny wzrost bakterii w przewodzie pokarmowym, szczególnie u dzieci.
Lecznicze właściwości kminku wykorzystuje się najczęściej w połączeniu z innymi ziołami w postaci mieszanek i wyciągów. Stosuje się je w dolegliwościach trawiennych, takich jak odbijanie, wzdęcia, bóle brzucha i lekkie zaparcia. Małym dzieciom podaje się też przetwory z samego owocu kminku.

Przetwory
Napar z kminku

1 łyżeczkę owoców kminku zalać 1 szklanką wrzącej wody i po-zostawić pod przykryciem na 15 minut. Przecedzić. Pić po posiłkach 2–3 razy dziennie w zaburzeniach jelitowych, niedomaganiach pęcherzyka żółciowego, w niedoczynności żołądka, także w zapaleniu oskrzeli i płuc.

Kminkówka domowa
50 g owoców kminku zalać 500 ml (0,5 l) wódki czystej, dodać 100 g cukru i macerować przez 10 dni. Odcedzić. Pić po posiłku 50 g w nie-strawności, przy wzdęciach i bólach brzucha.

Nalewka wzmacniająca z kminkiem
Do litrowego słoika wsypać 50 g owoców kminku oraz po 1 łyżce rozdrobnionych: ziela tymianku, korzenia arcydzięgla, korzeni mniszka i korzenia lukrecji. Zioła zalać 50 ml spirytusu i 1 butelką (0,7 l) czerwonego wytrawnego wina. Przenieść na 2 tygodnie do ciepłego pomieszczenia w ciemnym miejscu. Wstrząsnąć zawartość co pewien czas. Przecedzić i przelać nalewkę do ciemnej butelki lub słoika. Pić po pół małego kieliszka przed posiłkami dla pobudzenia trawienia lub po posiłkach jako środek ogólnie wzmacniający po chorobach w rekonwalescencji, w osłabieniu żołądka, śledziony, serca i nerek.

Owoce kminku są przyprawą stosowaną do mięs, wędlin, pieczywa, serów oraz w gospodarstwie domowym do kwaszenia kapusty i sałatek warzywnych.
W przemyśle alkoholowym stosowane do produkcji likierów (kminkówka, alasz). Zmielone nasiona kminku stanowią składnik pieprzu ziołowego i przyprawy curry.
Olejek kminkowy służy jako dodatek do wyrobu past do zębów, płynów do odkażania jamy ustnej, mydeł, płynów przeciwbakteryjnych, kremów kosmetycznych i perfum. Olejek kminkowy stosowany jest również zewnętrznie jako środek przeciwbakteryjny i przeciwgrzybiczny do leczenia zakażeń wywołanych przez bakterie i grzyby.

Owoc kminku znajduje w mieszance Ziolove Wątroba.

Artykuł pochodzi z książki “Prawie wszystko ziołach i ziołolecznictwie”, Mateusz Emanuel Senderski, 2017.

Add to cart