Żurawina błotna (Oxycoccus palustris)

Syn.: borówka, żurawina, klukwa, polska cytryna, żurawina. Rodzina wrzosowate – Ericaceae.

Opis żurawiny błotnej i występowanie
Krzewinka o delikatnych, pełzających pędach, odlegle ulistnionych, osiągająca do 100 cm długości. Liście ma małe, zimozielone, jajowate lub eliptyczno-jajowate skórzaste, zaostrzone, o podwiniętych brzegach, z wierzchu zielone, od spodu sinawobiaławe. Kwiaty na długich szypułkach, różowe, o płatkach odwiniętych w dół, wyrastają po 3-4, rzadziej pojedynczo na szczytach gałązek. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Owocem jest czerwona kulista jagoda, soczysta i kwaśna. Owoce dojrzewają we wrześniu, ale pozostają na krzewinkach przez całą zimę do wczesnej wiosny.
Żurawina występuje w krajach północnej i środkowej Europy. W Polsce rośnie najczęściej na terenach nizinnych na stanowiskach wilgotnych, kwaśnych, w bagiennych lasach, na bagnach, wysokich torfowiskach. Może być uprawiana w ogrodach przydomowych. Rozmnażana jest z nasion. Wymaga gleby wilgotnej, kwaśnej. W warunkach naturalnych zasoby żurawiny błotnej zmniejszają się z powodu osuszania bagien.

Surowiec i jego pozyskiwanie
Surowcem zielarskim jest owoc żurawiny (Oxycocci fructus) i liść żurawiny (Oxycocci folium). Owoce zbiera się jesienią, gdy są dojrzałe i pięknie wybarwione. Zbiera się je ręcznie do łubianek. Warstwa soczysta wosku powlekającego skórkę, a także zawartość kwasu cytrynowego i benzoesowego powodują, że owoce żurawiny są wyjątkowo trwałe i można je przechowywać w stanie świeżym przez wiele miesięcy po zerwaniu, na sucho lub zalewając je czystą, zimną wodą. Wówczas nie więdną i nie tracą wody.
Liście żurawiny błotnej zbiera się w lecie, najczęściej lipcu i sierpniu. Zrywa się je delikatnie, żeby ich nie zgniatać i łamać, a także nie uszkadzać całych roślin. Liście suszy się w warunkach naturalnych rozłożone cienką warstwą w miejscu zacienionym i przewiewnym.

Podstawowe substancje czynne
Owoce żurawiny zawierają kwasy organiczne: benzoesowy, cytrynowy, galusowy i chinowy, witaminę c, a także B1, B2 i prowitaminę A, antocyjany, karotenoidy, pektyny, garbniki katechinowe, cukry (fruktozę, galaktozę, sacharozę) oraz sole mineralne, m.in. miedzi, żelaza, molibdenu, manganu, wapnia, glinu, cynku, srebra, jodu i kobaltu. W liściach znajduje się glikozyd fenolowy – arbutyna.
Żurawina wieloowocowa (Vaccinium macrocarpon) ma jeszcze większą zawartość substancji czynnych aniżeli żurawina błotna. Jest roślina uprawianą.

Działanie, zastosowanie i właściwości żurawiny błotnej
Żurawina posiada właściwości wzmacniające, witaminizujące, remineralizujące, odtruwające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne, przeciwwirusowe, pobudzające trawienie, obniżające ciśnienie krwi, przeciwzakrzepowe, rozszerzające naczynia krwionośne, przeciwutleniające i przeciwgorączkowe. Zwiększa odporność w chorobach, w których występuje gorączka, w grypie i chorobach grypopodobnych.
Żurawina w ostatnim czasie zyskuje coraz większe uznanie. Najnowsze badania potwierdzają skuteczność działania owoców w łagodzeniu stanów zapalnych dróg moczowych. Polega to m.in. na tym, że zawarte w nich składniki uniemożliwiają przyleganie bakterii do ścian komórek układu moczowego.
Owoce żurawiny zapobiegają infekcjom dróg moczowych i wspomagają ich leczenie. Badania medyczne dowiodły, że żurawina jest jednym z najobfitszych źródeł polifenoli, przeciwutleniaczy, które zapobiegają nowotworom oraz infekcjom układu moczowego. Zapobiega infekcjom dzięki zawartym w niej skondensowanym tenionom, które blokują przyleganie bakterii do nabłonka dróg moczowych. Żurawina zapobiega przywieraniu bakterii Escherichia coli i Staphyloccus aures do ścian nabłonka cewki moczowej i pęcherza (to właśnie te bakterie odpowiedzialne są za większość infekcji dróg moczowych). Bakterie są wówczas usuwane z organizmu wraz z moczem i nie wywołują stanów zapalnych. Ponadto spożywanie żurawiny powoduje, że mocz ma lekko kwaśny odczyn, co utrudnia powstawanie kamieni nerkowych.

Przetwory
Wyciąg suchy (w kapsułkach lub pigułkach).
Stosować po 300-400 mg, 2-4 razy dziennie w nawracających zakażeniach dróg moczowych (lub według wskazań producenta).

Sok z owoców żurawiny
Sok z żurawiny zapobiega wszelkim infekcjom układu moczowego, a także jego nowotworom. Żurawina od dawna jest stosowana w ziołolecznictwie do profilaktyki,ale też i leczenia zapaleń dróg moczowych i miażdżycy. To właśnie zapalenia dróg moczowych są powszechną dolegliwością kobiet, szczególnie w wieku dojrzałym. Z tego powodu co roku leczeniu poddaje się 25-30% żeńskiej populacji.
Zaleca się pić 2 razy dziennie po filiżance soku żurawinowego w leczeniu stanów zapalnych nerek, pęcherza, moczowodów. Także profilaktycznie w początkowych fazach tych chorób lub aby nie dopuścić do ich wystąpienia najlepiej 2 razy dziennie po 50 ml soku ze świeżych owoców przynajmniej przez kilka miesięcy.
Aby owoce żurawiny przechowywać przez kilka miesięcy należy zdrowe, surowe owoce zalać roztworem tak przygotowanym: w przegotowanej wodzie 5 litrów, rozpuścić 100g soli i 300 g cukru i dodać nieco cynamonu i goździków. Owoce żurawiny mogą być przechowywane przez długi czas ze względu na obecność w składzie naturalnego konserwantu – kwasu benzoesowego.

Ciekawostka: w Kanadzie przeprowadzono badania na grupie 150 kobiet, którym podawano sok z żurawiny wielkoowocowej lub pigułki z suszonych owoców bądź placebo. Okazało się, że picie soku żurawinowego lub zażywanie pigułek z wyciągów z owoców zdecydowanie zmniejsza częstość zakażeń układu moczowego.
Uwaga: żurawinę mogą stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią, także dzieci.

Nalewka żurawinowa
Jak uzyskać niezbędny surowiec na nalewkę żurawinową?
Najlepszym sposobem byłoby pozyskać odpowiednią ilość owoców żurawiny ze stanowisk naturalnych, w czasie pobytu na terenach jej występowania. Owoce zbiera się jesienią, gdy są dojrzałe i pięknie zabarwione. Zbiera się je ręcznie do łubianek.
Warstwa soczysta wosku powlekającego skórkę, a także zawartość kwasu cytrynowego, benzoesowego (naturalny konserwant) powodują, że owoce żurawiny są wyjątkowo trwałe i można je po zerwaniu przechowywać w stanie świeżym przez wiele miesięcy, na sucho lub zalewając je czystą zimna wodą. Wówczas nie więdną i same nie tracą wody.
Jeśli sami nie mamy możliwości zebrania owoców żurawiny, pozostaje jej kupno w sklepie warzywniczym lub na targu. Będą to z pewnością owoce żurawiny wielkoowocowej, która ma jeszcze większą zawartość substancji czynnych, chodzi o to, żeby nie była zanadto skażona środkami chemicznymi.

Sposób przygotowania nalewki żurawinowej
100 g świeżych owoców żurawiny po umyciu i osuszeniu lub 50 g owoców wysuszonych umieścić w jednolitrowym słoju i zalać 0,5 litrem 40% czystej wódki. Dodać 2-3 goździki. Przenieść na 2-3 tygodnie w ciepłe i zaciemnione miejsce. Po upływie tego czasu masę ziołową wycisnąć, a odciśnięty sok wymieszać z odlaną wcześniej nalewką. W międzyczasie w rondelku podgrzać 100 ml wody z rozpuszczonymi w niej 100 g cukru. Lekko cierpką nalewkę wymieszać z syropem i przefiltrować przez gęstą gazę lub bibułę filtracyjną. Po przestudzeniu przelać do butelek z ciemnego szkła z dobrym zamknięciem. Nalewkę opisać, podając jej nazwę, datę sporządzenia i zastosowanie.

Sposób użycia, działanie i zastosowanie nalewki żurawinowej
Pić po 10-15 ml (pół małego kieliszka 25 ml), 1-2 razy dziennie jako środek wzmacniający, witaminizujący i zapobiegający infekcjom układu moczowego.
Nalewka posiada właściwości odtruwające, ściągające i dezynfekujące. Pobudza trawienie i wzmacnia organizm. Działa przeciwbakteryjnie. Zawarte w niej składniki przeciwdziałają przyleganiu bakterii do ścian komórek układu moczowego. Zaleca się ją stosować do leczenia stanów zapalnych nerek, pęcherza i moczowodów. Także jako środek profilaktyczny, aby uniknąć kłopotliwych i bolesnych dolegliwości w przyszłości.
Nalewka działa również skutecznie w chorobie wrzodowej żołądka, blokując rozwój bakterii helicobakter pylori, odpowiedzialnej za choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy (zapobiega osadzaniu się jej na ścianach jelit, osłabiając ich przyczepność). Dostarcza też mnóstwo mikroelementów i witamin. Może okazać się przydatna w przeziębieniach i grypie, chorobach gorączkowych oraz nieżytach jamy ustnej i gardła. Pomocniczo w anemii, nadciśnieniu tętniczym i miażdżycy.

Owoce żurawiny występują w mieszance Ziolove Odporność.

Artykuł pochodzi z książek “Zioła na odporność”, Mateusz Emanuel Senderski, 2018.

Add to cart