, Owocnia fasoli, naowocnia – właściwości lecznicze, zastosowanie | Ziolove.pl

Fasola zwyczajna (Phasoleus vulgaris)

Rodzina bobowate – Fabaceae, dawniej nazywanej motylkowate (Papilionaceae).

Opis rośliny i występowanie
Roślina jednoroczna posiadająca kilkanaście gatunków i kilkaset odmian różniących się długością okresu wegetacji, pokrojem, barwą kwiatów, a przede wszystkim kształtem strąków i nasion oraz ich smakiem i wielkością. Biorąc pod uwagę typy łodyg i ich długość wyróżnia się formy karłowe o łodydze wyrastającej średnio do 50 cm, formy pnące owijające się wokół podpór i tyczek o łodydze do 3 m długości oraz formy pośrednie, tzw. biczykowate, wyrastające do 1,20 m.
Liście długoogonkowe złożone z 3 listków sercowatych, ich wielkość i barwa jest różna, właściwa dla konkretnej odmiany.
Kwiaty zebrane w kwiatostany groniaste osadzone w kątach liści. Kwiaty białe, rzadziej kremowe, czerwone lub lila. Najczęściej odmiany o białych nasionach mają również białe kwiaty. Kwitnie od czerwca do września. Owocem jest strąk. Fasola jest uprawiana do celów spożywczych na suche nasiona. W tych odmianach na ścianie strąka wyróżnia się pergaminową warstwę i dla niedojrzałych strąków tzw. odmiany szparagowe, nie posiadające pergaminowej warstwy w ścianie strąka. Fasole odmian włóknistych mają strąki proste, płaskie, łatwo pękające po wysuszeniu.
Fasola pochodzi z Ameryki Południowej. Uprawiana jest w wielu krajach świata, również w Polsce. Zaklimatyzowała się dobrze i stała się jednym z podstawowych warzyw uprawianych dla zielonych strąków bądź dla nasion. Nasiona lub niedojrzałe strąki są cennym warzywem o dużej zawartości białka.

Uprawa i pozyskiwanie surowca
Surowcem zielarskim jest wysuszona owocnia fasoli z roślin o białych kwiatach (strąki fasoli pozbawione nasion) (Phaseoli pericarpium sine semine). Są to dojrzałe strąki, zdrowe, czyste, bez plam, o zewnętrznej skórce kremowożółtej, wewnętrznej błyszczącej, prawie białej, bez zapachu, o smaku śluzowatym.
Fasola wymaga gleby żyznej, ciepłej, przewiewnej, o odczynie prawie obojętnym. Plantacje zakłada się wysiewając nasiona wprost do gruntu, najczęściej gdy minie okres przymrozków, a więc ok. 10–15 maja w rzędy co 40–50 cm. Wysiewa się ok. 100 kg/ha, zależnie od wielkości nasion. Zbioru fasoli na suche nasiona dokonuje się, gdy liście żółkną i zaczynają opadać, a strąki zasychają. Z odmian pnących strąki obrywa się sukcesywnie w miarę ich zasychania, z odmian karłowych fasolę ścina się nad ziemią lub wyrywa i pozostawia na kilka dni na polu dla dosuszenia. Jeśli pogoda nie jest sucha, ścięte rośliny przenosi się w suche miejsca i przewiewne, gdzie się je dosusza.
Surowiec zielarski, czyli owocnie fasoli, pozyskuje się po wyłuskaniu nasion lub po ich omłocie. Najczęściej strąki fasoli pozbawione nasion stanowią materiał odpadowy i nieświadomi ich wartości producenci wyrzucają je na kompost. Informacje prze-kazane plantatorom, że owocnie fasoli lub tzw. strączyny mogą być surowcem leczniczym, powoduje pozytywne nastawienie pracujących przy omłocie. Dodatkowym argumentem jest korzyść materialna uzyskana ze sprzedaży owocni fasoli.
Surowcem zielarskim mogą być wszystkie odmiany fasoli zwykłej o jasnych, kremowożółtych strąkach. Powinny być zdrowe, czyste, bez plam. Najczęściej strąki po oddzieleniu nasion są już suche. Jeśli tak nie jest, należy je dosuszyć w suszarni naturalnej w miejscu suchym i przewiewnym. Strąki niedosuszone dostają plam, ciemnieją i mogą pleśnieć. Nie można do tego dopuścić, bo zmarnuje się cenny surowiec.
Zebrane we właściwym okresie strąki i prawidłowo wysuszone powinny zawierać tzw. strączyny – bez plam, bez domieszek liści i łodyg, barwy kremowej.

Podstawowe substancje czynne
Owocnie fasoli zawierają pochodne guanidyny, wykazujące działanie przeciwcukrzycowe. Ponadto aminokwasy, cholinę, trygonelinę, alantoinę, kwasy pipekolinowy i traumatynowy, flawonoidy, fazeolinę, cukry, witaminy C i E, sole mineralne ze związkami krzemu, fosforanu, kobaltu, miedzi i niklu.

Działanie i zastosowanie
Najbardziej znane jest działanie moczopędne wyciągów z owocni fasoli. Udowodniono też działanie synergiczne (zgodne) związków znajdujących się w owocniach fasoli ze związkami czynnymi innych surowców moczopędnych. Ma to szczególne znaczenie dla zwiększenia skumulowanego działania diuretycznego przy stosowaniu innych preparatów roślinnych. Najważniejsze z punktu widzenia praktycznego jest działanie przeciwcukrzycowe, szczególnie w początkowych okresach cukrzycy.
Wyciągi z owocni fasoli obniżają stężenie glukozy we krwi. Jak podaje Halina Strzelecka w Encyklopedii zielarstwa i ziołolecznictwa, filiżanka naparu odpowiada 3 jednostkom insuliny. Niestety, związek wykazujący to działanie nie został jeszcze poznany. Efekty leczenia ziołami nie ustępują terapii preparatami syntetycznymi. Odwary z owocni fasoli stosuje się w schorzeniach nerek, przewodów moczowych i pęcherza, szczególnie w sytuacjach zatrzymywania w organizmie wody. Działanie moczopędne powoduje, że wraz z większą ilością moczu są usuwane szkodliwe produkty przemiany materii. Ma to miejsce w stanach zapalnych dróg moczowych i kamicy, zwłaszcza fosforanowej, oraz w chorobach reumatycznych.

Przetwory
Odwar z owocni fasoli
2 łyżki rozdrobnionej owocni fasoli zalać szklanką ciepłej wody i pozostawić na kilka godzin do spęcznienia. Następnie zagotować pod przykry-ciem przez 5 minut. Odstawić na 15 minut. Przecedzić. Pić 2–3 razy dziennie po pół szklanki jako środek moczopędny i pomocniczo w chorobie reumatycznej.

Owocnia fasoli występuje w mieszance Ziolove Stawy.

Artykuł pochodzi z książki “Prawie wszystko ziołach i ziołolecznictwie”, Mateusz Emanuel Senderski, 2017.

Add to cart