Mają tajemnicze, czasem zabawnie brzmiące nazwy. Nie są tak popularne jak mniszek, mięta czy pokrzywa, ale posiadają niesamowite właściwości lecznicze! Oto wspaniała ziołowa dwunastka!

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea), znany także pod nazwami: bluszczyk pospolity i kondratek

Roślina wszędobylska, spotkacie ją w lasach liściastych, wilgotnych zaroślach, na łąkach, przy drogach, w ogródkach. Surowcem zielarskim jest ziele bluszczyku. Pozyskuje się je ze stanu naturalnego.

Ziele kurdybanka oraz jego przetwory stosuje się przede wszystkim jako środek zwiększający wydzielanie soków żołądkowych i ułatwiający trawienie. Napary i odwary z tej rośliny  stosowane są w nieżytach dróg oddechowych. Poza tym bluszczyk to remedium na biegunki, hemoroidy i na zapalenie pęcherza moczowego. Odwary służą do płukania jamy ustnej i gardła.

Cykoria podróżnik (Cichorium intybus), znana także jako podróżnik błękitny (ładnie, prawda?)

Faktycznie „podróżuje” po całym kraju. Rośnie przy drogach, na miedzach, na pastwiskach, na podłożu kamienistym i piaszczystym, ale i na glebach gliniastych.

Surowcem zielarskim jest korzeń cykorii podróżnika i ziele cykorii, ale głównym jest korzeń.

Gorycze zawarte w soku mlecznym korzenia pobudzają i zwiększają wydzielanie soków żołądkowych i żółci oraz ułatwiają trawienie. Korzeń cykorii podróżnika działa przeciwbakteryjnie i żółociopędnie, także słabo moczopędnie. Jest środkiem ułatwiającym trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Roślina ta wchodzi w skład herbatki ZIOLOVE OCZYSZCZANIE.

A co wspólnego ma omawiana przez nas roślina z cykorią, którą dodajemy do surówek czy sałatek? Otóż, jedna z odmian podróżnika (varietas radicorum) jest uprawiana dla uzyskania właśnie tego warzywa, a z niego z kolei (po uprażeniu) otrzymywana jest kawa zbożowa.

 

Kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium) – inne nazwy to: kocie łapki, szarota żółta lub suchokwiat piaskowy

To dość pospolita roślina występująca w miejscach nasłonecznionych na piaszczystych nieużytkach, odłogach, wydmach, miedzach, skarpach, przy drogach, zazwyczaj w większych skupiskach. Uwaga! Roślina jest objęta częściową ochroną gatunkową, a zatem można ją zbierać w ilościach i terenach wyznaczonych przez konserwatora przyrody. Dawniej stosowano ją w żółtaczce, w schorzeniach wątroby, zapaleniu dróg żółciowych i moczowych, reumatyzmie i podagrze.

Wyciągi z kwiatostanów kocanek działają żółciopędnie, żółciotwórczo i rozkurczająco. Zwiększają też wydzielanie soków trawiennych, pobudzają trawienie i przyswajanie składników pokarmowych. Zmniejszają stan zapalny błony śluzowej żołądka.

 

Kocimiętka właściwa (Nepeta cataria) – należy do rośliny jasnotowatych

Skąd ta nazwa? Koty zwabione zapachem (uwaga, trudna nazwa, ale i rozwiązanie całej tajemnicy: nepetalakton) uwielbiają pokładać się i tarzać w kocimiętce. A wszystko przez tę niesamowitą woń, która wprawia je w stan kociej euforii. W Polsce Nepeta cataria rośnie dziko na terenach nizinnych, w ogrodach, przy drogach i zabudowaniach. Ciekawostka: to cenione zioło przyprawowe!

Surowcem zielarskim jest liść kocimiętki i ziele kocimiętki cytrynowej (odmiana botaniczna kocimiętki właściwej). Odmiana cytrynowa jest u nas rzadko uprawiana.

Liście kocimiętki zawierają irydoid nepetalakton, który działa bakteriostatycznie. To właśnie ten związek wabi koty i owady do kocimiętki.

W ziołolecznictwie wykorzystywane jest ziele kocimiętki cytrynowej o właściwościach uspokajających i i łagodnie przeczyszczających. Ziele i liście są też stosowane w leczeniu przeziębień, a także w łagodzeniu kolki, wzdęć oraz niestrawności.

 

Pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta) – jego inne nazwy to kurzy ślad i panieński korzeń

Nazwa łacińska wywodzi się od potentia – siła, i świadczy o mocy leczniczej tej rośliny. Występuje w widnych lasach mieszanych, na polanach leśnych, na wrzosowiskach i torfowiskach. Zazwyczaj jest pozyskiwany ze stanu naturalnego, ale istnieją też jego uprawy. Surowcem zielarskim jest kłącze. Dzięki zawartym w nim substancjom czynnym posiada właściwości ściągające, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Ma też właściwości zatrzymywania biegunek. Przetwory z pięciornika stosuje się też w leczeniu śluzowego lub wrzodziejącego zapalenia okrężnicy, a także stanów zapalnych jelit.

A zewnętrznie, pod postacią płynu do płukania jamy ustnej, w zapaleniu krtani i gardła, oraz do kompresów i przemywań trudno gojących się ran.

 

Poziewnik szorstki (Galeopsis tetrahit) zwany kocim pyskiem

Znany jako chwast pól uprawnych i ogrodów. Rośnie też na przydrożach, w zaroślach, na skrajach lasów i na rumowiskach. Ziele poziewnika zawiera rozpuszczalną w wodzie krzemionkę i garbniki. Poza tym saponiny, flawonoidy, kwas salicylowy, kawowy i sole mineralne. We współczesnym ziołolecznictwie stosowany jest jako środek pomocniczy w leczeniu gruźlicy i chorób płuc, także w stanach zapalnych przewodu pokarmowego i w kamicy nerkowej. Można też go stosować w ramach uzupełnienia mikroelementów przez osoby starsze czy rekonwalescentów.

 

Przelot pospolity (Anthyllis vulneraria), znany też jako żółwie ziele albo wełnica

W Polsce rośnie na suchych łąkach, pastwiskach, słonecznych zboczach i w zaroślach. Uprawiany jako roślina pastewna na lekkich glebach. Najcenniejszy dla ziołolecznictwa jest kwiat przelotu i ziele.

Medycyna ludowa wykorzystywała go ze względu na jego właściwości „czyszczące krew”, a zewnętrznie do okładów na trudno gojące się rany. Podobnie jest współcześnie. Działa ściągająco, przeciwzapalnie i dezynfekująco. Stosowany jako lek moczopędny, szczególnie w chorobach reumatycznych i w zaburzeniach przemiany materii.

 

Przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadensis), jego inne nazwy to: stare ziele i przymiotnik

U nas rośnie pospolicie w pobliżu domostw, na zrębach leśnych, na piaszczystych nieużytkach, w ogrodach i na pastwiskach. Surowcem zielarskim jest ziele przymiotna. Zawiera m.in.olejek eteryczny, kwas kawowy i ferulowy, fitosterole, cholinę, witaminę C, związki cukrowe i sole mineralne.

Dzięki zawartym garbnikom działa przeciwkrwotocznie, przeciwzapalnie i ściągająco. Z kolei obecne w nim flawonoidy odpowiadają za właściwości moczopędne. Pomaga też usuwać  z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii. Zewnętrznie wyciągi z tej rośliny stosuje się do okładów na trudno gojące się rany, oparzenia, odleżyny, a także do leczenia trądziku i świądu skóry.

 

Rdest wężownik (Polygonum bistorta), inna nazwa: żmijowy korzeń

Występuje w miejscach podmokłych, na wilgotnych łąkach i polanach, nad brzegiem zbiorników wodnych, na niskich torfowiskach. Cenne dla ziołolecznictwa jest jego kłącze, które zawiera garbniki hydrolizujące, skrobię, prowitaminę A, witaminę C oraz sole mineralne.

Działa przeciwzapalnie, ściągająco, odkażająco, przeciwkrwotocznie, przeciwbiegunkowo, gojąco i przeciwbakteryjnie. Rdest wężownik stosowany jest także zewnętrznie do płukania jamy ustnej (remedium na krwawienia z dziąseł), gardła i migdałków.

 

Stroiczka rozdęta (Lobelia inflata), inne nazwy: tabaka indyjska, lobelia rozdęta

Pochodzi z Ameryki Północnej. W Polsce uprawiana jest dla celów leczniczych. Najcenniejsze dla zielarstwa jest jej ziele. Właściwości lecznicze tej rośliny odkryli Indianie. Palili ziele, chroniąc się przed astmą i innymi chorobami układu oddechowego. To dlatego nazywano ją „tytoniem indiańskim”.

Ziele i nalewka z ziela stroiczki  zmniejszają napięcie mięśni gładkich oskrzeli i działają rozkurczowo. Wywołują zwiększone wydzielanie śluzu w górnych drogach oddechowych. Wyizolowana z ziela stroiczki lobelina jest ważnym lekiem pobudzającym ośrodek oddechowy. Wykorzystuje się ją dla pobudzenia oddechu u osób, które zatruły się dwutlenkiem węgla lub porażonych prądem elektrycznym. Jej działanie wykorzystuje się też w kuracjach odwykowych u palaczy albo przy zapaściach.

 

Wilżyna ciernista (Ononis spinosa), inna nazwa: wilczy ogon 

W Polsce rośnie na suchych łąkach i pastwiskach, przydrożach, skarpach i w rowach. Często tworzy dywany, które najpiękniej prezentują się szczególnie od czerwca do września. Surowcem zielarskim jest korzeń wilżyny. W lecznictwie znana jest od XVI wieku. Roślina ta jest jednym z najcenniejszych leków moczopędnych i stosowanych w schorzeniu nerek i dróg moczowych oraz niektórych chorobach skóry, np. łuszczycy. Nie powoduje podrażnienia nerek, ułatwia też wydalanie z ustroju mocznika oraz innych szkodliwych produktów przemiany materii.

 

Złocień maruna (Chrysanthemum parthenium) – należy do rodziny astrowatych 

W Polsce uprawiany jest w ogrodach jako roślina ozdobna. Surowcem zielarskim jest liść maruny, który zawiera olejek, bogaty w partenolid (inhibitor uwalniania serotoniny). Wyciagi z liści maruny działają przeciwzapalnie i przeciwmigrenowo. Zmniejszają intensywność bóli migrenowych. Stosowane też w bólach reumatycznych i artretycznych. Uwaga! Nie powinni go stosować alergicy!

 


Opracowano na podstawie: Mateusz E. Senderski „Prawie wszystko o ziołach”

Rysunki ziół: Aneta Borewicz

(wszystkie pochodzą z książki M. Senderskiego „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Add to cart